← Orqaga
infrastructure

Yapon bog‘ining falsafasi va infratuzilmasi

Falsafa

Toshkentdagi Yapon bog‘i olam tuzilishining falsafiy-etnik konsepsiyasini kichik ko‘rinishda mujassam etgan. Bog‘ni tomosha qilayotgan inson o‘zini umumiy hayot yo‘lining bir qismi sifatida his etishi, go‘zal koinot bilan uyg‘unlikni tuyishi kerak. Uyg‘un va osoyishta bog‘ muhitida inson o‘zini yaxshiroq anglaydi, ruhiy xotirjamlik topadi. Bog‘ni mushohada qilish inson qalbini ilhomlantiradi. Yapon bog‘idan yilning istalgan faslida bahramand bo‘lish mumkin, chunki har bir fasl bu yerda o‘ziga xos go‘zallik bilan namoyon bo‘ladi. Bog‘ yaratuvchilari uni barpo etishda oltita asosiy tamoyilga tayanganlar: oddiylik; yolg‘izlik va osoyishtalik; qadimiylik nafasi; suvning oqimliligi; keng manzaralarning mavjudligi; inson qo‘lining mahorati. Bog‘ning asosiy elementlari — Yin va Yang ramzi hisoblangan Tosh va Suv, shuningdek o‘simliklar hamda me’morchilik elementlaridir. Ko‘p asrlik yapon an’analari o‘zbek madaniyati bilan uyg‘unlashib, donolik, tajriba va sir-asrorni namoyon etadi. Bu uyg‘unlik inson va tabiat o‘rtasidagi noyob munosabatni aks ettiradi: inson tabiatni bezash va obod qilishga intilar ekan, uning mohiyatini saqlab, tabiat qonunlariga hurmat bilan yondashadi. Yapon bog‘i nafaqat sayr qilish uchun go‘zal maskan, balki ilohiy tabiatning aks-sadosidir. Bog‘ qurilishi uchun joy ham bejiz tanlanmagan. Ko‘l bo‘yidagi bog‘ “O`zekspomarkaz” MKK AJ park hududining umumiy landshaftiga uyg‘un tarzda singib ketgan bo‘lib, bolalar bog‘i va sog‘lomlashtirish-ko‘ngilochar majmuaning akvaparki, shuningdek, yapon markazi yaqinida joylashgan. Yapon bog`ining umumiy maydoni 3,4 gektarni tashkil etadi.

infrastructure1

Yapon bog’i infratuzilmasi:

Tosh bog’i (Sekitei)

Sekitei — yapon bog‘larining o‘ziga xos turlaridan biridir. Bu turdagi bog‘ tabiat go‘zalligini mavhum (abstract) tarzda aks ettiradi. Toshlar, xuddi suv kabi, har qanday yapon bog‘ining ajralmas qismi hisoblanadi. Masalan, suvsiz oq qum okeanning timsoli sifatida tasvirlanadi. Mazkur tosh bog‘i 15 ta toshdan tashkil topgan bo‘lib, ular 7, 5 va 3 ta guruh shaklida joylashtirilgan. O‘n besh soni to‘lin oy ramzi hisoblanadi va shu orqali bog‘da o‘ziga xos hayajonli muhit yaratiladi.

infrastructure2

Bog’ darvozasi (Teimon)

Darvozaning dizayni va tuzilishi oddiy uslubda yaratilgan bo‘lib, bog‘ga kirgan har bir inson o‘zini erkin va xotirjam his qilishi uchun mo‘ljallangan. Darvoza oldida tosh fonar — (Kasugadoro) o‘rnatilgan, shuningdek qog‘oz fonar — (Chechin) osib qo‘yilgan. Qog‘oz fonardagi belgi Takeda Shingen ramzi hisoblanadi. U Sengoku (XVI asr) davrida yashagan general bo‘lib, uning hududi okeanga chiqish imkoniyatini cheklovchi yerlar bilan o‘ralgan edi. Bu jihatdan u Uzbekistan hududiga o‘xshaydi.

infrastructure3

Yashil maysazorlar (Shibaniva)

Shibaniva odatda binolarning janubiy old qismi hududida joylashtiriladi. Xeyan davrida bunday maysazorlarda turli marosimlar, tadbirlar va bayramlar o‘tkazilgan.

infrastructure4

Choy marosimi uyi (Buden)

Choy ichish marosimi qadimiy an’ana bo‘lib, uning asosiy maqsadi insonning ichki suhbatini to‘xtatish va ongni hushyorlikka yo‘naltirishdan iborat. Bu an’ana bugungi zamonaviy insonlar uchun ham muhimdir. Marosim davomida ustoz mehmonlarga choyning serqirra olamini namoyon etadi. Yapon choy marosimlari teatrlashtirilgan tomosha ko‘rinishida bo`lib o‘tadi va unda mehmon bevosita ishtirokchi hisoblanadi. Uyg‘unlik, hurmat, poklik va osoyishtalik muhitida siz yapon bog‘i falsafasini anglab, mazali choydan bahramand bo‘lishingiz mumkin. Choy marosimida ishtirok etishdan avval matsuri deb ataluvchi marosimiy poklanish amali bajariladi.

infrastructure5

Suv idishi (Tsukubai)

Suv idishi — Tsukubay Buden kirish qismi oldida joylashgan. Odamlar ushbu idishda qo‘llarini yuvib, choy marosimida ishtirok etish uchun o‘ziga xos poklanish marosimini bajaradilar.

infrastructure6

Hovuz (Ike), Tepaliklar (Tsukiyama), Sharsharalar (Taki), Toshli qirg‘oq (Ishihama), Toshli orol (Gantou)

Tsukiyama – markaziy tepaligi katta tog’ni, uning bag’ridagi toshlar uzoqlarga ketayotgan qoyalarni aks etadi. Tog’dan ikkita oqim orqali “taki” sharsharalari tushadi: o’ng oqimi quvvatli erkak “Yan”, va chap oqimi nozik ayol “In”, ularning oqimlari Ike ko’lida birlashadi. Hovuzning shakli dengiz sohilini eslatadi: egri qismi toshlar bilan himoyalangan qirg‘oq — toshli sohil (Ishihama) va tosh orollarga o‘xshatib yaratilgan. Tepaliklarda (Tsukiyama) uzoqdagi qoyali tog‘larni mavhum tarzda aks ettiruvchi qator toshlar joylashtirilgan.

infrastructure7

Toshli fonar (Yukimidoro)

“Yukki” qor degan ma’noni anglatadi. “Qor bilan qoplangan” bunday fonar, manzaraning go‘zalligini namoyon etadi.

infrastructure8

Soy (Nagare), Iris bog‘i, Nilufar hovuzi (Hasuike)

Suv soy (Nagare)dagi toshlar ustidan oqib kelib, nilufar hovuzini to‘ldiradi. Namlikni yaxshi ko‘radigan o‘simliklar soy bo‘ylab va uning ichida ekilgan bo‘lib, bog‘ga o‘ziga xos ko‘rinish beradi. Nilufar hovuzida shuningdek irislar, ko‘l qamishi va nilufarlar o‘sadi. Bu hovuz mavjud ko‘lning bir qismi sifatida loyihalashtirilgan bo‘lib, uning ko‘rinishi tufayli ushbu ko‘l Yapon bog‘ining ajralmas qismi ekanligi taassurotini yaratadi.

infrastructure9

Yog‘och ko‘prik (Mokkyo)

Yo`laklar bog‘dagi barcha elementlarni bir-biri bilan tutashtirib turadi, soy ustidan esa yog‘och ko‘prik orqali o‘tiladi. Yo‘llar mehmonlar bog‘ sayridan zavq olishlari uchun ko`plab burilishlarga boy tarzda barpo etilgan. Bundan tashqari, tashrif buyuruvchilar shag‘al ustida yurish jarayonidagi mayin tovushlardan hamda suv sepilgach uning rang-barang ko‘rinishidan zavqlanishlari mumkin.

infrastructure10

Adzumaya ayvonchasi

Adzumaya ayvonchasi – tabiatni tomosha qilish va dam olish uchun mo`ljallangan an`anaviy yapon inshootlaridan biri. Ular qulay muhit yaratib, tashrif buyuruvchilarga dam olish va tabiat go`zalligidan bahramand bo`lish imkonini beradi